Wat is GOG?

Van Grensoverschrijdend Gedrag is sprake wanneer een individu de persoonlijke veiligheidszone van een ander individu zonder toestemming binnentreedt.

Dit kan op verschillende niveaus:
- lichamelijk, door middel van geweld, seksueel gedrag en intimidatie
- psychologisch, door middel van manipulatie, kwetsing, overheersing, pesten en psychologisch misbruik
- geestelijk, door middel van misbruik van geloofsuitingen, geloofswaarheden en ethiek.

GOG door meer-machtigen van minder-machtigen, waar het op deze website over gaat, houdt in dat er vanuit een functionele positie macht wordt misbruikt om minder-machtigen die in een lagere functionele positie zitten doelbewust te overheersen.
Het gaat dan om personen die functies uitoefenen als hulpverlener, pastor, arts, agent, leerkracht, chef, enzovoort.
Personen binnen deze functies werken met cliënten, patiënten, pastoranten en/of werknemers die op een bepaalde manier afhankelijk zijn van hen en waar zij een verantwoordelijkheid over dragen.
Verantwoordelijkheid geeft macht en macht kan op velerlei manieren ingezet worden om gedrag van minder-machtigen te beïnvloeden.
Op zich is dat niet verkeerd. Dat wordt het pas op het moment dat de meer-machtige niet meer de behoeften en wensen van de afhankelijke minder-machtige nastreeft, maar puur gericht is op eigenbelang en behoeftenbevrediging.
Nog erger wordt het als de meermachtige zichzelf geen spiegel meer laat voorhouden, zich laat corrigeren of bijsturen en niet doet aan kritische zelfspraak.
De afstand van macht tussen de meer-machtige en minder-machtige is zo groot geworden, dat de minder-machtige machteloos is en de meermachtige dader, pleger van GOG.

GOG door een hulpverlener t.o.v. een cliënt ontstaat vanuit een principiële machtsongelijkheid. Dit staat geheel los van individuele factoren als achtergrond, leeftijd, sekse en persoonlijkheid. Een cliënt komt bij een hulpverlener met een hulpvraag vanuit het cliënt-zijn en een hulpverlener gaat een contract aan met de cliënt vanuit zijn/haar functie als hulpverlener (of arts, pastor, etc.). Deze vorm van formele relatie verandert niet tijdens het hele contact dat duurt en zelfs niet nadat het contact is afgelopen.
Er zijn protocolregels en basisregels die gelden voor de hulpverlener en cliënt tijdens de contacten binnen de sessies. Een hulpverlener is en blijft eindverantwoordelijk voor wat er binnen de sessies gebeurt en hoe hij/zij zich verantwoordt t.o.v. het protocol.
De cliënt heeft wel een verantwoordelijkheid in het meewerken aan de behandeling en mag geen geweld uiten of op andere wijze onveiligheid creëren.
Echter, de hulpverlener is bij machte een cliënt vanuit zijn/haar functie toe te laten of te weigeren in de sessies, iets wat voor een cliënt minder eenvoudig ligt.

Vanuit een hulpvraag ontstaat verwachting. De cliënt verwacht een adequate en gepaste vorm van therapie of hulp die zal aansluiten bij de vraag. Voor dat een cliënt zich aanmeldt heeft hij/zij al een geschiedenis van problemen achter zich liggen. Op het moment dat de cliënt zich in de spreekkamer bevindt is hij/zij kwetsbaar, psychisch zoekende en afhankelijk van wat hem/haar wordt geboden.
Regelmatig hebben cliënten reeds een verleden van geweld, misbruik, onderdrukking, eenzaamheid en ontkenning achter zich en sommige gedragspatronen zijn nog niet geheel verdwenen. Het is aan de hulpverlener om samen met de cliënt deze patronen te leren duiden en te veranderen tot meer constructievere patronen.
Het is nooit een goede reden om te beweren dat cliënten vragen om GOG door hulpverleners.
Het is aan de hulpverlener om zich te houden aan zijn/haar professionele attitude, kennis en ervaring en de cliënt toe te leiden naar herstel van destructieve gedragspatronen uit het verleden.

Of er sprake is van Grensoverschrijdend Gedrag, seksueel misbruik,is enerzijds objectief en anderzijds heeft het ook een subjectieve laag.
De protocollen zijn helder en duidelijk genoeg om te weten wat objectief onjuist is en valt onder seksueel misbruik. Uiteraard valt erotisch gedrag als aanraken van erogene zones in elke situatie onder seksueel misbruik. Dat is een objectief, onbetwistbaar gegeven. Dit is tussen een hulpverlener en cliënt verboden en schadelijk. Het op schoot nemen van de cliënt leidt tot subjectievere invullingen, waarbij het risico groot is dat een hulpverlener andere intenties en ervaringen heeft dan de cliënt of andersom. Het gevaar hierin ligt dat hierover zoveel onduidelijkheden en verwarring kan ontstaan over rollen en gevoelens dat het de relatie hulpverlener-cliënt ernstig kan verstoren voor de rest van de behandeling.
Het is dan ook af te raden en kan als grensoverschrijdend gedrag worden beschouwd.
Andere vormen van aanrakingen zijn een vager, grijzer gebied.
Veel belangrijker is de context waarin het gebeurt. Hoe is de verhouding tussen de therapeut en cliënt? Grensoverschrijdend gedrag vindt bijna nooit plaats enkel op lichamelijk gebied, maar veelal binnen meerdere gebieden tegelijk, zoals psychologische manipulatie ( afhankelijk maken van cliënt om eigen ego te versterken, vader- , partner- of moederrol overnemen, alters misleiden bij DIS-cliënten, etc.) of geestelijk misbruik ( God spelen, God’s woorden misbruiken om cliënt volgzaam en verward te maken).
Het is vaak een langdurig proces dat steeds meer een strik wordt waar hulpverlener en cliënt in bekneld raken. Vaak zie je dat de cliënt de context in de omgeving steeds meer verliest en in een klein wereldje terecht komt, waar de therapeut een grote rol in speelt.
Voor de therapeut geldt in principe hetzelfde, want ook hij/zij gaat steeds meer op een eiland zitten.

Een minder-machtige die bekneld zit in een misbruik-relatie ( of dit nu seksueel of psychologisch of beide is) komt hier zelf zeer moeilijk uit. Daarvoor is vaak externe hulp en stimulans nodig. Het gebeurt zelden dat een GOG-pleger zelf stopt en de cliënt uit de situatie helpt. Er is dus heel hard hulp van buitenaf nodig!
Wanneer het gaande is binnen uw organisatie, of u heeft daar een vermoeden van, wat houdt u tegen om dat vermoeden uit te spreken? Wat houdt u tegen om een cliënt terzijde te staan, die er zo alleen voorstaat?
Wat houdt een organisatie zelf tegen om GOG-plegers aan te spreken en supervisie aan te bieden? Hoe leeft het thema binnen organisaties? Het leeft, dat is duidelijk. Maar durven we er ook over te spreken? Durven we onze angsten hierover ook uit te spreken, ons ongenoegen? Durven we met ideeën te komen om GOG aan te pakken, nog beter, te voorkomen?
Durven we als pastors eens kritisch naar onszelf en onze caseload te kijken en te zeggen: “Misschien moeten we deze zaken maar aan de professionele hulpverleners overlaten, die God immers ook heeft gecreëerd?”
Durven we toe te geven dat bepaalde zaken ons gewoonweg boven het hoofd groeien en dat we weer even pas op de plaats moeten maken?

Grensoverschrijdend Gedrag, Machtsmisbruik, maakt veel levens stuk!

Janita
2-1-2009
[ terug... ]